محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2216

مرآة البلدان ( فارسى )

مىشد صحراى هيكاتم‌پيل « 1 » را مشروب مىساخت . پوليب مورخ كه در دويست و شش سال قبل از ميلاد مسيح متولد شده و هشتاد و دو سال عمر كرده چنين مىنويسد كه آنتيوكوس سيم « 2 » كه يكى از سلاطين سلوسى « 3 » بود وقتى كه از عقب ارتبان ( اردوان ) اول پادشاه اشكانى به طرف مازندران مىرفت چندى در هيكاتم‌پيل ( قومس ) توقف كرد و بعد در دامنهء كوه لبوتا كه اول منزل او به جانب مازندران بود رسيد و كنار چشمهء استىبوئت كه از كوه لبوتا بيرون مىآيد دويمين منزل او شد و از آنجا به سيرنكس ( سارى ) رفت و شكست فاحشى به قشون اردوان وارد آورد . چشمه‌على رى : آب اين چشمه از زير سنگ صلب خارائى كه در طرف شمال شهر قديم رى واقع بوده خارج شده به جانب جنوب جارى مىگردد . بنابر تحقيقات و اطلاعات نگارنده ، قلعهء رىبندى كه خليفه مهدى عباسى بنا نمود بالاى همين چشمه و روى تخته سنگ بوده چنان‌كه حالا آثار آن باقى و نمودار است . نيز احتمال مىرود كه قلعهء طبرك همين قلعهء رىبندى بوده باشد و سايرين آن را به اين اسم موسوم ساخته باشند و چون در لغت فرس طبر به معنى كوه است چنان‌كه طبرستان به معنى كوهستان است و طبرك با كاف كه در فارسى علامت تصغير است به معنى كوه كوچك است و اين قلعه بر روى كوه كوچك واقع شده ممكن است بعضى از مورخين از اين جهت اين قلعه را طبرك ناميده باشند . بعضى گويند منوچهر اين قلعه را بنا كرده و برخى قلعهء طبرك را زبيديه نوشته‌اند . به‌هرحال چشمه علىرى ، در سوابق و سوالف ايام ، آب زيادى داشته چنان‌كه داغى كه در سنگ باقى و نمودار است گواهى مىدهد لكن قنواتى كه در بالاى آن حفر كرده‌اند آب آن را به‌قدرى كم كرده كه در فصل پائيز يك سنگ يا نهايت يك سنگ و نيم آب دارد و اين آب از موقوفات حضرت عبد العظيم عليه السلام است . از شهر طهران به دو راه به زاويهء مقدسه

--> ( 1 ) - هيكاتم پيل اسمى است كه يونانيها شهر قومس را بدين اسم مىناميده‌اند و معنى آن شهر صد دروازه است ( ا ع ) . ( 2 ) - Antiochus ( 3 ) - Seleucie